İç Denetim Nasıl Olmalı ?


İç Denetim Nasıl Olmalı – Yazının PDF Dosyası

Bütün yönetim sistemlerinin önemli uygulamalarından biridir iç denetim. Sistemin kendi eksiklerini gidermesi için tanımlanan bir süreçtir. Belgelendirme ve müşteri denetimleri öncesinde etkin bir hazırlık fırsatı aslına, fakat etkin bir şekilde gerçekleştirilirse. İç denetimi nasıl gerçekleştirmeli, önemli detaylar neler, hangi kurallar denetimi işletmenin faydasına dönüştürür. Tüm bunları bu yazımda inceledim.

Denetim planlaması

Öncelikle işletmede iç denetim yılda en az bir kere tüm sistemi kapsayacak şekilde planlanmalı ve gerçekleştirilmelidir. Buradaki önemli bir nokta tüm sistemin bir kerede denetlenme zorunluluğu olmadığıdır. Sisteminizin süreçlerini farklı zamanlarda denetime tabi tutabilirsiniz. Örneğin sezonluk çalışan bir firmada sezon öncesinde altyapı ile ilgili bölümler, denetim sonrasında kayıtlar, doğrulama ve analizler ile ilgili bölümler, sezon dışında daha az iş yükü olan dönemlerde dokümantasyona dayalı bölümler denetlenebilir.  Tabii ki her denetim çalışması sonrası ilgili açıklamaları içeren raporlar hazırlanmalıdır. Aslında bu türlü bir uygulama sistemin canlı tutulması için de iyi bir çalışma olacaktır.

Denetçilerin Yeterliliği

İç denetim işletme personeli veya dışarıdan bir denetçi tarafından yapılabilir. Personelden denetim yapacak olan kişilerin iç denetçi eğitimi almış kişiler olması gerekir. Ayrıca bu iç denetçiler kendi birimleri ile ilgili denetim yapamaz ve raporlayamazlar. Bu kural tüm standartlar için geçerlidir. ISO 19011 denetim standardındaki objektiflik kuralına aykırı bir durum oluşmaması için gerekli tutulmuştur. İç denetim yapacak kişilerin bu standardı en azından bir kez incelemeleri tavsiyemdir. Zira bende verdiğim iç denetçi eğitimlerini tamamen bu standart üzerinden yapıyorum.

İç denetimler işletme dışından bir kişi tarafından da yapılabilir. Bu uygulama özellikle işletme körlüğü dediğimiz, sürekli aynı ortamda olmaktan kaynaklanan uygunsuzlukları fark edememe sorununu ortadan kaldıracaktır. Belgelendirme denetimi öncesinde yapılması ise bir ön denetim ve eksiklerin giderilmesi yolunda doğru bir çalışma olacaktır. İç denetim işletme dışından bir denetçi tarafından yapılacak ise denetçi yeterliliği onaylanmalıdır.

Denetim

Denetim sistemin kendi eksiklerini gidermesi için tasarlanan bir süreçtir.  Burada amaç kesinlikle uygunsuzlukların saptanıp, işletme yapısı içinde giderilmesidir.  Benim tavsiyem iç denetimin bir belgelendirme denetimi havasında hatta daha da sıkı olmasıdır. Zira uygunsuzlukların belgelendirme ya da müşteri denetimlerinde bulunmasındansa iç denetimde bulunması çok daha az yıpratıcı olacaktır. İç denetimde bulunan uygunsuzlukların raporlanması ve kapatılması belgelendirme denetimleri için hiçbir şekilde uygunsuzluk olamaz. Bu durum sizi zor durumda bırakmaz veya sisteminizi yetersiz olduğu anlamına da gelmez. Tam aksine iç denetimde sistemdeki hataların görülememesi ciddi bir eksiklik olarak nitelendirilir.

İç denetim farklı yöntemler ile yapılabilir. Bunlar;

  • Soru listesi üzerinden denetim yapılması,
  • Standart üzerinden denetim yapılması,
  • Hazırlanmış dokümantasyon sistemi üzerinden denetim yapılması,
  • Uygulamaların değerlendirilmesi üzerinden denetim yapılması olabilir.

Hiçbir denetimde soru listesi hazırlama zorunluluğu yoktur. Fakat burada uygun olan daha önceki denetimlerde eksiklik görülen veya sistemde daha etkin rolü olan bölümlerin daha sık ve/veya sıkı denetlenmesidir.

Standarda hâkim olmayan kişilerin denetim sırasında soru listesi kullanması elbette ki daha rahat bir uygulama sağlar. Burada da önemli olan nokta denetim öncesinde soru listesinin geçen denetimlere göre güncellenmesidir. Sürekli doküman varlığını kontrol etmek pek mantıklı ve faydalı bir denetleme yöntemi değildir. Dokümanlar zaman içinde kaybolmayacağı için özellikle sistemin ilk yılı dışındaki yıllarda uygulama ve fayda üzerinde durulmalıdır.

Denetimin Raporlanması

İç denetimde bulunan tüm uygunsuzluklar ve istenen düzeltici faaliyetler raporda yer almalıdır. BRC ve IFS standartlarında bunlara ek olarak değerlendirmesi yapılan her gereklilik ile ilgili olarak uygunluk ve uygunsuzlukların kısacası her değerlendirmenin kanıtlarının kayıt altına alınması isteniyor. Bu da iç denetimin tam bir belgelendirme denetimi havasında geçmesi gerekliliğini doğuruyor.

Raporlamaya ek olarak tüm uygunsuzluklar ile ilgili düzeltici faaliyet başlatılmalıdır. Bu düzeltici faaliyetler ilgili formlar ile kayıt altına alınmalı, terminleri belirlenmeli ve ilgili personelce onaylanmalıdır.

Sonuç olarak iç denetim ciddi bir hazırlık sürecidir. Belgelendirme ve müşteri denetimleri öncesinde ciddi bir iç denetim yapılması sizi birçok musibetten korur. Bir başkasından eksiklerinizi duymak yerine kendi eksiklerinizi kendiniz bulup veya buldurup, gidermek hem itibar açısından hem de işinizi iyi yapmanız açısından çok daha doğru olacaktır.

ISO 22000

8.4.1 İç tetkik

Kuruluş, planlı aralıklarla, gıda güvenliği yönetim sisteminin;

a) Planlanmış düzenlemelere, kuruluş tarafından kurulmuş gıda güvenliği yönetim sistemi şartlarına ve bu standardın şartlarına uyup uymadığını,

b) Gıda güvenliği yönetim sisteminin düzenli olarak uygulanıp uygulanmadığı ve güncellenip güncellenmediğini, belirlemek için iç tetkikler yürütmelidir.

Önem derecesine göre prosesleri ve tetkik gerçekleştirilecek alanları ve ek olarak önceki tetkik sonuçları nedeni ile gerçekleştirilen güncellemeleri dikkate alan bir tetkik programı planlanmalıdır (Madde 8.5.2 ve 5.8.2). Tetkik kriterleri, amacı, kapsamı, aralıkları ve metotları tanımlanmalıdır. Tetkikçilerin seçimi ve tetkikin gerçekleştirilmesi, objektif olmalı ve tarafsızlık sağlanmalıdır. Tetkikçiler, kendi işlerini tetkik etmemelidir.

Yazılı hale getirilmiş bir prosedürde, sorumluluklar, tetkiklerin planlanması ve yürütülmesi ile ilgili şartlar, sonuçların raporlanması ve kayıtların tutulması tanımlanmalıdır. Tetkik edilen birimden sorumlu olan yönetim, tespit edilen uygunsuzlukların ve nedenlerinin ortadan kaldırılmasını sağlayacak faaliyetleri, gecikmeye uğratmadan gerçekleştirmelidir. Takip faaliyetleri, gerçekleşen doğrulama çalışmaları ve bu çalışmaların kayıt altına alınmasını kapsar.

BRC

3.5          İç Denetim

TEMEL ŞART       İşletme GLOBAL gıda güvenliği standardı gerekliliklerini karşılayan sistem ve prosedürleri, yerinde, uygun ve tam olduklarından emin olmak için denetlemelidir.

3.5.1      İç denetimler planlanmalı ve kapsam ve sıklıkları faaliyetlerin risk değerlendirmelerine göre oluşturulmalıdır. Denetimler tüm gıda güvenliği ve kalite yönetim sistemi bileşenlerini en az yıllık olarak denetleyecek şekilde planlanmalıdır.

3.5.2      İç denetimler; denetlenen bölümden bağımsız, uygun eğitimi almış ve yeterliliği olan denetçiler tarafından yapılmalıdır.

3.5.3      İç denetim raporları uygunsuzluklar kadar uygunlukları belirlemeli ve doğrulamalıdır.

3.5.4      İç denetim sonuçları denetlenen faaliyetten sorumlu personele raporlanmalıdır. İyileştirmeler için düzeltici faaliyetler ve İç denetim sonuçları denetlenen faaliyetten sorumlu personele raporlanmalıdır. İyileştirmeler için düzeltici faaliyetler ve terminleri onaylanılmalıdır.

3.5.5      Düzeltici faaliyetler tamamlanmasının ardından doğrulama yapılmalıdır.

3.5.6      Programlanmış iç denetimlerin ve ilgili düzeltici faaliyetlerin kayıtları oluşturulmalıdır.

IFS

5.1          İç Denetimler

5.1.1      KO: İç denetimler onaylanmış bir plana göre yürütülecektir. Kapsam (dış alanlar dahil ) ve sıklık risk analizi ile belirlenecektir.

5.1.2      İç denetimler bütün departmanlarda yılda en az bir kere yürütülecektir.

5.1.3      Denetmenler, yetkili ve denetlenen departmandan bağımsız olacaktır.

5.1.4      Denetleme sonuçları ilgili departmandaki sorumlu kişilere bildirilecektir. Gerekli düzeltici Faaliyetler ve bir uygulama programı belirlenecek, belgelenecek ve ilgili herkese bildirilecektir

5.1.5      İç denetimlerden kaynaklanan düzeltici Faaliyetlerin nasıl ve ne zaman onaylanacağı belgelenecektir.

5.1.6      Denetim sonuçları üst yönetime bildirilecektir.

AIB

Written Procedure Audits

Once procedures are written and personnel are trained, the facility regularly audits the written procedures to ensure they are still valid.

Critical Requirements

5.7.1.1 The scope and frequency of the audit is based on risk assessment or importance of activity. Audits are conducted at least annually.

5.7.1.2 The audits are carried out by competent auditors that are independent of the area of operation being evaluated.

5.7.1.3 The auditor documents the results of the audit. The documentation includes:

• Identified observations

• Corrective Actions

• Specific assignments

• Actual accomplishments

5.7.1.4 Results of the audit are brought to the attention of the personnel responsible for the activity being audited.

5.7.1.5 Responsible key personnel set time lines for Corrective Action implementation.

5.7.1.6 The results of Corrective Actions are verified to ensure satisfactory completion.

SQF

4.5.5 Internal Audits

4.5.5.1 The methods and responsibility for scheduling and conducting internal audits to verify

the effectiveness of the SQF 2000 System including facility and equipment inspections Pre-requisite

Program, Food Safety Plans and legislative controls shall be documented and implemented. The

methods applied shall ensure:

i. An internal audit schedule is prepared detailing the scope and frequency of internal audits;

ii. Correction and Corrective Action is taken;

iii. Audit results are communicated to relevant management personnel and staff responsible for implementing and verifying Corrective Actions; and

iv. Records of internal audits and any Corrections and Corrective Action taken as a result of internal audits shall be maintained.

4.5.5.2 Staff conducting internal audits shall be trained in internal audit procedures.

4.5.5.3 Where possible staff conducting internal audits shall be independent of the function being audited.

Note: Facility inspections will include as a minimum the staff amenities, product and process controls, plant sanitation, the detection of potential foreign body hazards and personal hygiene practices.

2 thoughts on “İç Denetim Nasıl Olmalı ?

  1. IFS te ic tetkik sonucunda tespit edilen duzeltici faaliyetlerin gerceklestikten sonra dogrulamasi istenmiyor mu?

    • Merhaba,
      tüm sistemlerde düzeltici ve önleyici faaliyet sonrasında etkinliğin doğrulanması yer alır. bu nedenle IFS’de de etkinlik doğrulama çalışması yapılması gerekiyor. bunun için de döfü açan kişi veya sorumlu bir kişi tarafından uygunsuzluğun bir daha tekrar etmediğinin veya etmeyeceğinin onaylanması gerekli.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s