Gıdaya Uygun Makine Yağları


Gıda işletmelerinde kullanılması, özellikle market ve altyapı standartları ile daha da yaygın hale gelen, gıda üretiminde kullanıma uygun makine yağları hakkında bilgi sahibi olmak ilgili sorumlular için bir gereklilik. Bu nedenle yurtdışında yayınlanan bir kaynaktaki makaleyi inceledim ve güzel bilgiler içerdiğini gördüm. Gıda Mühendisi arkadaşım Nilgün HEPER de sizler için çevirisini yaptı ve yayınlamam için bana ulaştırdı. Umarım sizin için de aydınlatıcı olur. Makale şu şekilde:

Gıdada kullanılabilir Makine yağlayıcı ajan nedir?

Gıda sektöründe kullanılan makine yağları teknik olarak diğer sektördekilerde kullanılan yağlarla aynı fonksiyonu göstermelidirler: aşınmayı, sürtünmeyi, korozyonu ve paslanmayı  engellemeli; ısıyı dağıtmalı ve gücü iletmeli; lastik ve diğer conta elemanları ile uyumlu olduğu kadar bazı durumlarda kendi de conta görevi görebilmelidir.

Bunlara ilave olarak, gıda ve ilaç sektöründeki farklı uygulamalar, bu yağlama ajanlarının gıda ürünlerinden, kimyasallardan ve sudan/buhardan ayrışmaya karşı dirençli olmasını, plastik ve kauçuk türevlerine karşı nötr davranmasını, ve şekerleri çözebilme özelliğine sahip olmalarını ister. Ayrıca bu yağlar gıda/sağlık ve güvenlik yönetmeliklerine uygun oldukları gibi, fizyolojik olarak inert (durağan), tatsız, kokusuz ve uluslararası olarak kabul edilebilir olmalıdırlar.

Makine yağları çok yoğun çevresel kirliliğe maruz kalabilirler. Bir mısır öğütücü değirmeni ortamında kayda değer miktarlarda toz oluşur. Bu toz, silika bazlı bir toz kadar sert olmasa da  oluşan durum, filtrasyon için bir problem yaratabilir. Bir et işletmesi her zaman sıkı bir buhar temizliğine ihtiyaç duyar ve bu yüzden su ile kontamine olma olasılığı yüksektir. Bazı işletmeler, dişli yağlarında hacimce %15 civarında su varlığı ile karşılaşmışlardır.

Makine yağlarının kontaminasyonu konusunda diğer bir konu da;  gıda sektöründe   kullanılabilen  yağlama ajanlarında bakteri, küf ve maya üremesi riskidir. Bu tarz durumlar, endüstriyel ortamlarda bir risk teşkil ettiği gibi, gıda üretim alanlarında çok daha büyük kontaminasyon riski yaratma ihtimali taşırlar.

Gıdada Kullanılabilirlik kategorileri
Birleşik Devletler Ziraat Departmanı (USDA) orijinal gıda uyumlu kategorileri H1,H2 ve H3 şeklinde gösterilmiştir. Yeni bir yağın onay alması ve bu kategorilerden birisine kayıt olması, içerdiği maddelerin listesine bağlıdır.

H1:  Gıda üretim ortamlarında gıda ile kazaran temasın olma ihtimali olan yerlerde kullanılan makine yağları H1 kategorisindedir.

H2:  Gıda üretim ortamlarında makinelerin gıda ile temas etme olanağı olmayan parçalarının yağlanmasında kullanılan yağlar H2 kategorisindedir.

H3: H3 kategorisindeki yağlar paslanmanın engellenmesinin istendiği kanca, el arabası ve benzeri ekipmanların yağlanmasında kullanılan, yenebilen türde yağlardır.

Gıda ile temas ihtimalinin olup olmadığına karar vermenin zor olduğu durumlarda birçok kişi, güvenlik faktörünü göz önüne alarak H1 kategorisindekileri H2 ye tercih etmişlerdir.

Onay ve Uygunluk
Eskiden onay ve uygunluk USDA sorumluluğunda idi. Bu birim tüketici  güvenliği konularında uluslararası bir otorite olarak  kabul edilmiştir. Bu birimin çalışmaları, Birleşik Devletlere ait  kırmızı et ve kümes hayvanı eti üreten firmaların denetimlerini kapsar iken kısa zamanda balık ve toptan gıda satışı yapan işletmeleri de kapsamaya başladı.

USDA’nın onayını almak için, yağ üreticilerinin, ürettikleri yağın içerisindeki tüm maddelerin, müsade edilen maddeler olduğunu ispatlamaları gerekmekteydi. Yağların üretiminde kullanılmasına izin verilen maddelerin listesi, (CFR) ‘nin  Guidelines of Security Code of Federal Regulations 21, §178.3570  maddesi uyarınca FDA (United States Food and Drug Administration) tarafından listelenmiştir. Bu liste yağların analizine değil, formulasyon içindeki onaylı maddelere göz atmaktadır.

Ancak, 30 Eylül 1998’den bu yana USDA, gıda sektörüne uygun makine yağları ile ilgili kayıt işlemleri veya ülke içindeki et ve tavuk işleyen işletmelerle ilgili yönetmelik yayınlamamaktadır.

Gıda Uygunluğu Onayının Geleceği
Bu konu ile ilgili şu ana kadar verilmiş izinler geçerli olacaktır ve aynı daha önce olduğu gibi USDA H1 ve H2 kategorisindeki gıda ve ilaç sektörüne uygunluklar geçerli kalacaktır. Aslında birçok yağ üreticisi halen USDA’nın H1 VE H2 kategorileri ve onay prosesine talip olmakta ve bu konu ile ilgili olarak üst düzey yetkililerden uygunluk sertfikası sağlamak istemektedirler.

Bununla beraber, Almanya’nın Klüber isimli makine yağı üreticisinin ön ayak olması ile; DIN V 0010517, 2000-08 (Gıdada Kulanılabilen makine yağları- Tanımlar ve Gereklilikler) adında yeni bir standart oluşturma yoluna gidilmiştir.  Bu standart yüksek DIN seviyesinde kabul görmüştür.

Almanya Standardizasyon Enstitüsü (DIN), bu Alman standardının bir taslağını Genevre’de bulunan ISO (International Organization for Standardization-Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu) na sunmuştur. Üç  yıllık emek  sonrası bu çalışma bir uluslararası standart olarak yayınlanmıştır.

Ulusal Hijyen Vakfı (NSF) zaman içerisinde dünya çapında gelişerek USDA  kadar  başarılı oldu. NSF International, The Public Health and Safety CompanyTM (Halk Sağlığı ve Güvenliği Şirketi) bağımsız ve kar amacı gütmeyen ve 55 yıldan fazla süredir kendini halk sağlığı, güvenliği ve koruması konularına adamış bir vakıftır. NSF, WHO (Dünya sağlık örgütü) tarafından hem gıda hem de su güvenliği ve iyileştirmesi konusunda işbirliği merkezi olarak atanmıştır. Bu anlamda NSF; iş dünyası, endüstri ve  halk ile resmi makamlar arasındaki sorunları çözen, bağımsız ve tarafsız  bir umumi bir hizmet  organı olarak  anlaşılmakta  ve yürütülmektedir.

NSF; DIN V 0010517, 2000-08 numaralı standardı, yağları kayıt altına almak için rehber  olarak benimsemiştir. NSF, daha önce USDA tarafından belirlenmiş H1 Ve H2 sınıflandırmalarını kullanmak suretiyle, ANSI’ ya (Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsüne) “NSF 116-2000”  (Gıda üretim işletmelerinde kullanılan ve gıda dışı bileşenler -ve gıdada kullanılabilen makine yağları) adı altında bir taslak sundu. Taslak standart USDA’nın ilk H1 ve H3 kategorilerini  kapsamaktaydı.

DIN V 0010517, 2000-08  standardı ELGI (European Lubricating Grease Institute) VE NLGI (National Lubricating Grease Institute) tarafından da rehber olarak kabul edilmiştir.

NSF 116-2000 Taslak Standardın Detayı
Bu standardın amacı; gıda üretiminde, paketlemesinde ,taşınmasında ve depolanmasında kullanılan gıdaya uyumlu makine yağlarına, gıda güvenliği açısından bir değerlendirme getirmektir. Bu standart; yağ üreticilerinin istekleri ve etiketlemeleri için bir doğrulama mekanizması sağlamakta ancak  bunu bir  laboratuvar test tekniği mekanizması yolu ile yapmamaktadır. Standardın kapsamı, yağların performans ölçümü veya gıda işletmeleri içindeki işlevsel kriterlerini içermemektedir. Bununla beraber bu standart,  bu tür yağların, gıda işletmelerinde ve gıda makinelerinde kullanımları esnasındaki; yağlama, ısı iletimi, yük aktarımı ve korozyon giderme yetenekleri ile ilgili tanım ve gereklilikleri içerir. Çünkü bu standart sadece H1 Ve H3 kategorilerindeki yağları kapsamaktadır.

Taslak standardın “gereklilikler” bölümü, etiketleme ve formulasyon konularını kapsamaktadır. Etikette spesifik olarak ; ürünün adı, üreticinin adı (veya ürünü pazara sunan firma adı), kategori kodu ve kullanım talimatları olmalıdır. Kullanım talimatları; ürünün, kendinden istenen amacı yerine getirebileceği veya teknik etkiyi gösterebileceği minimum miktarda kullanımını belirtmelidir. Etiket üzerindeki tüm formulasyon bilgileri, şirketin patent hakkı bildirimi ile tam bir tutarlılık içinde olmalıdır.

Formulasyon Rehberleri
Formulasyon gerekliliklerine istinaden; taslak standart, bu yağların içerisinde kasıtlı olarak ilave edilmiş ağır metal olmaması gerektiğini, kanserojen, mutajen ve ya teratojen maddeler olmaması gerektiğini belirtir.  Kanserojen madde; vücutta hazmedildiğinde kansere yol açması olası maddelerdir. Mutajen madde; mutasyona yol açan maddedir. Teratojen madde ise; embriyoda bozukluklara yol açan maddelerdir. Bazı özel makine yağlarından beklenen özellikler: Tat ve koku açısından nötr olmaları ve buna ilaveten, maruz kalacakları; geçici, kimyasal, biyolojik, termal veya mekanik bir takım zorlamalara, en ufak bir  degradasyon (indirgenme) veya yapısında bozunmaya mahal vermeyecek biçimde  direnecek  şekilde seçilmelidirler.

Değerlendirme kriterleri üç ana konuyu kapsamaktadır: Gıdada kullanılabilen makine yağları, değerlendirme gereksinimleri ve içerdiği maddeler. Gıdada kullanılabilen  makine yağları, taslak standartla  olduğu kadar, CFR  21 §178.3570 ile de uyumlu olmalı ve daha da ayrıntıya inersek, bitkisel yağları anlatan 172.860 bölümü ve mineral yağları anlatan 172.878 sayılı bölümler ile de uyumlu olmalıdır. İçerik maddeleri ise 21 CFR nin 182 ve 184. maddeleri ile uyumlu olmalıdır.

Değerlendirme sonucunda , üreticiden ya da pazarlamacıdan  şunlar istenmektedir: Ürünün açık ismi, bileşenlerin miktar ve cins olarak tanımları, (uygulanabilir ise) CAS (Chemical Abstract Service) numarası, IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry)  kurallarına uygun kimyasal aktif madde isimleri, her bileşenin üretici veya satıcısının adı, ülke veya eyalet otoritesinden  yönetmelikler uyarınca önceden alınan uygunluk izni ve her bileşen için FDA  mevzuat kaynağının bilgisi.

Tüm bileşenler açısından, FDA veya USDA tarafından yayınlanan ayrı bir teyid/onay var ise, bunlar sağlanmalı ve izni olmayan maddeler listesinde bahsedilmemelidir.

Tüm bunlar ne anlama geliyor?
Üretici veya satıcı için bu yeni standart, bu yağların kategorize edilmesi ve onaylanması için hazırlanmıştır. Bazı kategori ve gereklilikler zaten USDA’nınkiler ile paralel olduğu için (her ne kadar bazı değişikliler olsa da) sürekliliği ve güvenilirliği devam etmektedir.

Nihai kullanıcı için ise, yağlama ajanın seçimi konusundaki H1,H2 ve H3 kategorileri aynen geçerliliğini korumaktadır. Uygunluk ve düzenlemesi ise artık potansiyel olarak NSF standardı tarafından garanti altına alınmıştır.

Tüketiciler artık, sağlık ve güvenliklerine ilişkin olarak, gıda ve ilaç sektöründe kullanılan makine yağları için çok sıkı standartlar sayesinde sağlam önlemler alındığından emin olabilirler.

Yazının orijinaline ulaşmak isteyenler aşağıdaki linki kullanabilir:

http://www.machinerylubrication.com/Read/445/food-grade-lubricants

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s