Basınçlı Hava Kalitesi


BRC Gıda standardı son versiyonunda basınçlı hava kullanımı ile ilgili gereklilikler tanımladı. Bu gereklilikler doğrultusunda zaman zaman sorularla karşılaşıyorum. Basınçlı hava ile ilgili yorum yapabilmek için bir inceleme yaptığımda AIB sitesinde bir yazı ile karşılaştım. İçeriği hoşuma gitti. Orijinal metin şu şekilde:

Compressed Air

İngilizce olduğu için, aynen paylaşmak pek faydalı olmaz diye düşünürken, Ege Üniversitesi Gıda Mühendisliği öğrencilerinden Sekvan KARA yardımıma yetişti ve sizler için çevirdi. Buradan da kendisine, kendim ve sizler adına teşekkür ediyorum.

“Hava hepimizin etrafında hala görünmeyen ve gıda işletme tesislerinde gözden kaçan bir tehlikedir. Havanın ürettiğimiz ürünlere nasıl potansiyel bir güç olarak mikropları bulaştırdığını veya çalışanlara nasıl zarar verdiğini dikkate almamız gerekir. Basınçlı hava gıda sanayisinde genellikle nakledici olarak ve araç gereçleri temizlemek için kullanılır. Hatta bazı durumlarda ürün içine enjekte edilerek de kullanılır. Ancak bu işlem gözetimli bir şekilde yapılmazsa hava mikrobiyolojik, kimyasal ve fiziksel zararlar için potansiyel bir kaynak olur.

1991 yılında Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) donanım seçimi ve donanım tasarımını kapsayan ve basınçlı hava niteliklerini incelemek için ISO 8573 standardını oluşturdu. Bu standarta göre bir basınçlı hava sistemi işini bilen kişiler tarafından kurulmuş, dizaynı iyi gerçekleştirilmiş birden çok bileşenden meydana gelir ve bu sistemin düzgün takılması düzenli olarak bakımının yapılması ürünlerimize bir kirlenme kaynağı olmayı engeller.

Kompresör Yerleştirme:

Emilen hava kalitesi sistemin fonksiyonelliği üzerinde doğrudan etkilidir. Bu sistemde en iyi adım kompresör yerleştirilmesidir. Kompresörler çok gürültülü çalıştıkları için genellikle arka odalara yerleştirilirler. Kimyasal kokulu ve diğer pis kokulu kaynaklar burada saklanır. Ayrıca aşırı çalışan motorların oluşturduğu dumanı ve hidrokarbonu tüketerek bu bölgeyi havalandırıp dumanın azalmasını sağlamaktadır.

Ön Kompresör Filtresi:

Ön kompresörde genellikle 40 mikron hava girişi vardır. Bu ilk filtrenin amacı kompresör ve geri filtrenin ömrünü uzatmaktır.

Kompresör:

Hava kompresörü aslında etrafındaki her şeyi hemen içine emen, temizleyen kocaman bir vakum görevi görür. Hava molekülleri daha sonra bir basınç elde etmek için sıkıştırılır. Bu durum büyük miktarda ısı üretir; bu yüzden kompresörü soğutmak için yağ, su gibi maddeler kullanılır. Kullanılan sıkıştırılmış hava doğrudan veya dolaylı ürün ilişkisi için yağ uygun bir soğutucu değildir. Tüm kompresörlerde yağsız çeşitlerinde bile yağlayıcılar kullanılır. Ama gaz sıkıştırma bölgelerine yağ sızıntılarını önlemek için kompresörler kapatılır.

Son Kompresör Filtresi:

Sıkıştırma boyunca yağdan ve havadaki nemden dolayı su damlacıkları oluşur. Bu damlacıkların ayırılması gerekir. Yağ damlacıkları birleştirme filtreleri ile tipik olarak ayrılırlar. Basınçlı hava birleştirme filtresini sımsıkı ambalajlanmış ince cam elyaf oluşturmaktadır. Hava damlacıkları bu elyaf kısımdan geçerken yoğunlaşır ve süzme haznesinin içine damlatılır. Birleştirme filtresinin niteliğini arttırmak ve ömrünü uzatmak için üretici tarafından tavsiye edilen hususlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Genellikle 30-40 mikronluk partikülleri yok eder.
  • İkinci filtre 5 mikron kadarlık partiküllerin giderilmesinde etkilidir.
  • Birleştirme filtresi 0.01 mikron yağı aşağıya süzer.
  • Aktif karbon filtresi sık basınçlı ürünün içine enjekte edilen karbon ve pis kokuları absorbe eder.
  • Hava akışı azaltılarak bir kanal ile filtre takılır ve böylece her bir ihtiyacı önleyici bakım programları dâhil edilir.
  • Ayrıca birleştirme filtresi rutin bir şekilde izlenmeli ve yoğunlaşmış yağ ve suyun tekrar hava akıntısı oluşturulması engellenmelidir.
  • Son olarak hareketli kömür filtresi(karbon filtresi) periyodik olarak değiştirilir.

Sıkıştırılmış su damlacıklarını gidermek için çoğunlukla nem çekici kurutucu yöntem kullanılır. Oluşan bu yoğunlaşmayı ortadan kaldırmak için otomatik yoğunlaşma ile bir kanalizasyon oluşturulur ve kurutucu kurutma makinası kullanılır. Birleştirme filtresi bu yoğunlaşmayı kaldırmak için gereklidir.

Boru Hattı:

Basınçlı havayı iletmek kullanılan boru yüzeyinde siyah çelik oksit ölçmeye yarayan boru vardır. Siyah çelik borular dişli yardımı ile birbirine bağlanırlar. Bu derim başlıklar pas ve kimyasal aşınma etkisine maruz kalır ve mikrobiyolojik barınak merkezidir. Basınçlı havanın ürünün içine enjekte edilmeyi veya yüzeyine temas ettirilmesi ek hava boruları ile yapılır.

Son Nokta Filtrasyonu:

Herhangi bir kirliliği ortadan kaldırmak için bu filtrasyon borusu tarafından ürünün içine veya yüzeyine basınçlı hava temas ettirilmez. Bu filtreme işleminden sonra 316 paslanmaz çelik boruları mevcuttur. Sanayide uygun kullanım filtrasyon için yeniden adlandırma Uluslararası Standartlar Organizasyonu tarafından belirlenmiştir. AIB Konsolide hassas malzemeler için filtre 5 mikronluk olmalıdır. Ama üretilen ürün veya hava kullanıma göre daha küçükte olabilir.

 Hava Kalitesinin İzlenmesi:

ISO standartları özetle filtrasyon verim testinin nasıl yapılacağını ifade eder ancak mikro analiz için son nokta testini kapsamaz. Son nokta filtre kullanımından sonra hava örneklerini toplamak için örnek bir musluk yapı kurulmalıdır. Basınçlı hava ile test teknikleri birden çok örnek için kullanılır. Bu konudaki daha fazla detayı ınternetten  “basınçlı hava ile mikrobiyojik örneklemeler”  ile bulunabilir. Bu konuda iyi yazılmış bir makale vardır. Bir başka kaynak ise İngiliz Basınçlı Hava Derneği  ‘’Pratik Uygulamaların Sanayi Kodudur’’ web sitesi de  www.bcas.org.uk dir.”

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s