Gıda Ambalajlarında Ağır Metal Limitleri

Gıda üreticilerinin ambalaj üreticilerinden migrasyon analizleri dışında yasal olarak istemesi gereken diğer bir kapsam ise ağır metaller. Ağır metaller de ulusal mevzuatımızda tanımlanmıştır. Gıda ambalajlarına yönelik olarak ulusal yasal mevzuatlarımız AB ile tam uyumludur. Aşağıda yasal limitlerin tanımlandığı mevzuat linkleri mevcut. Ayrıca metin içinde ararken sorun yaşayabilecek arkadaşlar için özet tabloları aşağıda ayrı olarak ekledim.

Türk Gıda Kodeksi Gıda İle Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik

Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği

Plastik Ambalajlar:

Tebliğin ek 2 bölümünde geçen açıklama şu şekildedir:

1. Plastik madde ve malzemelerden aşağıda belirtilen maddeler burada verilen spesifik migrasyon limitlerini aşacak miktarda açığa çıkmayacaktır.

Madde   SML (mg/kg gıda veya gıda benzeri)
Baryum : 1
Kobalt : 0,05
Bakır : 5
Demir : 48
Lityum : 0,6
Mangan : 0,6
Çinko : 25

2. Ek-1 Tablo 1’de verilenler hariç olmak üzere primer aromatik aminler, plastik madde ve malzemelerden gıdaya veya gıda benzerine tespit edilebilen düzeyde geçemez. Tespit limiti gıda veya gıda benzerinin kg’ı başına 0,01 mg maddedir. (mg madde/kg gıda veya gıda benzeri) Tespit limiti açığa çıkan aromatik amin toplamı için geçerlidir.

Kağıt Ambalajlar:

Yönetmeliğin ek 3 bölümünte tanımlanan kısıtlamalar şu şekildedir:

Tablo-l: Gıda ile temas eden kâğıt esaslı madde ve malzemelerin bileşiminde bulunabilecek maddelere ilişkin kısıtlamalar

Madde Maksimum Limit
Arsenik 2 mg/kg
Klorür % 0,2
Poliklorbifenil 2 mg/kg
Formaldehit 15 mg/kg
Kurşun 0,003 mg/dm2
Kadmiyum 0,002 mg/dm2
Civa 0,002 mg/dm2
Pentaklorofenol* 0,15 mg/kg

*Saflık kriteri

Metal Ambalajlar:

Yönetmeliğin ek 4 bölümündeki kısıtlamalar şu şekildedir:

d) Lak ve plastik kaplamalar gıda ile temas eden plastik maddelerin özelliklerine, seramik kaplamalar ise gıda ile temas eden seramik malzemelerin özelliklerine uygun olur.

e) Metal esaslı malzemelerin gıda ile temas eden yüzey kaplamasındaki kalay miktarı en az 2,3 g/m2, krom miktarı en az 50 mg/m2 ve krom oksit miktarı en az 7 mg/m2 olur.

f) Metalik kaplama maddelerinin bileşiminde; antimon % 0,05’ten, kadmiyum % 0,001’den, arsenik % 0,03’ten, kurşun % 0,05’ten fazla olamaz.

g) Gıda ile temas eden alüminyum ve alüminyum alaşımı madde ve malzemelerden gıdaya geçen alüminyum miktarı en fazla 5 mg/kg gıda olacaktır. Gıda ile temas eden kaplamasız alüminyum ve alüminyum alaşım madde ve malzemelerin etiketlerinde 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi gereğince; ‘asidik (pH < 4,5), bazik (pH > 8,5) ve tuz içeriği %3,5 NaCl’den fazla olan gıdaların depolanması, pişirilmesi ya da işlenmesi için kullanmayınız’ veya ‘sadece buzdolabı koşullarında muhafaza için kullanınız’ ifadelerine yer verilir.

ğ) (Değişik:RG-8/2/2019-30680) Alüminyum folyolarda, alüminyum tüplerde ve tek kullanımlık alüminyum kaplarda alüminyum miktarı en az %99 olur. Alüminyum alaşımlarından üretilen ürünlerde bu koşul aranmaz.

h) Metal ambalaj kapaklarında kullanılacak contalar, kapak kenarına homojen bir şekilde dağılır, kopma yapmaz ve ısıl işlemlere uygun olur. Plastik contaların özellikleri gıda ile temas eden plastik madde ve malzemelerin özelliklerini sağlar.

ı) Çinko ve çinko ile galvanize edilmiş madde ve malzemeler asitli gıdalar ve alkollü içkiler için kullanılamaz. Ayrıca 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi gereğince bu madde ve malzemelerin etiketlerinde ‘asitli gıdalar ve alkollü içkiler için kullanılmaz’ ifadesine yer verilir.

Plastik Ambalajlarda Kullanılacak Boyar Maddeler:

Yönetmeliğin ek 6 bölümündeki kısıtlamalar şu şekilde:

a) Boyar maddenin içinde bulunan metal ve metaloidlerin 0,1 M HCI’de çözünen miktarı Tablo-1’e uygun olur.

Tablo-l: Boyar maddelerin metal ve metaloid miktarı

Metal/Metaloid Miktar (en çok)
Kurşun % 0,01
Arsenik % 0,01
Krom % 0,1
Antimon % 0,05
Civa % 0,005
Kadmiyum % 0,01
Selenyum % 0,01
Baryum % 0,01

b) 1 M HCI’de çözünen ve anilin cinsinden hesaplanan boyar maddedeki sülfonlanmamış primer aromatik amin miktarı 500 mg/kg’ı aşamaz. Benzidin, betanaftilamin ve 4-aminobifenilin her biri ya da bunların toplamı 10 mg/kg’ı geçemez.

c) Anilin sülfonik asit cinsinden hesaplanan boyar maddedeki toplam sülfonlanmış aromatik amin miktarı 500 mg/kg’ı geçemez.

ç) Karbon siyahının toluen ekstraktı en çok % 0,15 olur.

d) Dekaklorobifenil cinsinden hesaplanan ekstrakte edilebilen fenillerin miktarı 25 mg/kg’ı geçemez.

Ambalaj Migrasyonu Yapan Laboratuvarlar

feature_food_packaging_mainGıda ambalajlarında migrasyon analizi yapan laboratuvarlar ile ilgili olarak çok soru alıyorum. Nerede yaptıralım, nasıl yaptıralım şeklinde. Bu soruları kısaca buradan herkesin ulaşabileceği şekilde cevaplayayım:

Migrasyon analizi yaptırmak zorunda mıyım ? 

Evet. Ulusal yasalarımız gereği ilgili yönetmelik uyarınca gıda ambalajı üreten firmalar ürünlerinde migrasyon seviyelerinin uygun olduğunu kanıtlamalı. Yani yasal olarak zorunluluktur.

Nerede yaptırabilirim ? 

Akredite gıda laboratuvarları migrasyon analizi yapıyor. Türkak’tan akredite laboratuvarların listesini çıkardım bulamayan arkadaşlar için.

Ambalaj Migrasyonu Yapan Laboratuarlar

NOT: Kullanacak kişiler – özellikle danışmanlar – dokümanın üzerinde ismimi çıkarmaya veya karalamaya çalışmazsa sevinirim. Firmalarda görünce hoş olmuyor.

Ücreti Nedir ? 

Her firmaya ve yaptıracağınız parametrelere göre değişir. Doğrudan firmalarla görüşürseniz teklif vereceklerdir.

Nasıl yaptırabilirim ? 

Bir laboratuvar ile anlaşıp plastik ürünlerinizi istenen sayıda kargo veya elden teslim etmeniz yeterli olacaktır. Hangi ürünlerde kullanılacak ise onu da belirtin laboratuvar yetkilileri size hangi parametrelerde analiz yapılması gerektiğini söyleyecektir. Ürün analizleri tamamlanınca sonuçlar size analiz raporu olarak sunulacaktır.

Hangi parametreler için analiz yaptırmam gerekiyor ?

Yukarıda dediğim gibi kullanılacak gıda ürünlerine göre yapılması gerekli olabilecek 6 farklı parametre var. Tebliğe göre parametreler şu şekilde:

Gıda Benzeri Kısaltma
% 10’luk Etil alkol çözeltisi (hacim/hacim) Gıda Benzeri A
% 3’lük Asetik asit çözeltisi (ağırlık/hacim) Gıda Benzeri B
% 20’lik Etil alkol çözeltisi (hacim/hacim) Gıda Benzeri C
% 50’lik Etil alkol çözeltisi (hacim/hacim) Gıda Benzeri D1
Bitkisel yağ* Gıda Benzeri D2
Poli(2,6-difenil-p-fenilen oksit)

(tanecik boyutu 60-80 mesh, gözenek büyüklüğü 200 nm

Gıda Benzeri E

Hangi ürünler (içine konulacak gıda ürünü) için ne yaptıracağım derseniz aşağıdaki sayfayı inceleyebilirsiniz:

Migrasyon Analizlerinde Güncel Düzenleme

Eksik yapılan analizlerde müşterileriniz olan gıda firmaları zor duruma düşüyor ve kulaklarınız çınlıyor bilginiz olsun. Büyük ve ciddi müşterilerinizle özellikle denetim sonuçlarını etkileyen durumlar yaşanırsa aranız açılabilir. Ciddiye alınmasında fayda var.

Danışmanlık yaptığım firmalarım doğrudan ulaşıp daha detaylı bilgi alabilir.

Gıda Ambalajlarında Migrasyon

PDF Dosyası – Gıda Ambalajlarında Migrasyon

Gıda ambalajlarında migrasyon analizi önemli bir kavramdır. Tüketici sağlığını gıda ile temas eden tüm malzemelerden gelebilecek kimyasal risklere karşı korunması için gereklilik olarak tanımlanmaktadır. Yasal düzenlemelerde detaylı bir şekilde migrasyon analiz yöntemleri de açıklanmaktadır.

Danışman olarak, karşılaştığım örneklerden yola çıkarak, özellikle dikkat edilmesi gereken hususları aşağıda özetledim: devamını oku…